İdeoloji Karmaşası

0

İdeolojiler, toplumdan topluma farklılık gösterebilir. Bunlarda etkili olan unsur ise toplumun yapısıdır. Bireyler ideolojilere körü körüne inanmışlar ve peşlerinden gitmişlerdir. Bunun en güzel örneğini 80’li yıllarda Türkiye acı kayıplarla öğrenmiştir.

İlk öncelikle ideoloji nedir?

İdeoloji; toplumu veya devleti ilgilendiren her türlü konuda fikri vardır, ütopya sahibidir, reellikten uzaktır, efsaneleri ve sembolleri kullanır. Bununla beraber topluma yön verir. Örneğin; Alparslan Türkeş’in kullandığı 9 ışık, komünizm kullandığı eşitlik, barış ve kardeşlik vb.

Cemil Meriç’e göre ise izm’ler ve ideolojiler insanlara giydirilmiş deli gömleğidir.

İdeolojiler toplumlarda yorumlanış şekilleri farklılık göstermektedir. Avrupa’da gelenekçilik olarak yorumlanan muhafazakârlık, Türkiye’de İslamcılıkla harmanlanmış durumdadır. Aslında ikisinin görüşleri birbirinden farklıdır.

Bir insan hem İslamcı hem de muhafazakâr olabilir mi? Düşünce açısından baktığımızda birbirlerine yakın gibi görünse de farklı ütopyalara sahip olduğunu sizlere anlatmaya çalışacağım.

Muhafazakârlık, insanın akıl, bilgi ve birikim bakımından sınırlılığına inanan, bir toplumun tarihsel olarak sahip olduğu aile, gelenek ve din gibi değer ve kurumlarını temel alan, her türlü radikal değişimi ve bu değişimleri savunan sağ ve sol siyasi projeleri reddederek ılımlı ve tedrici değişimi savunan ve siyaseti, bu değer ve kurumları sarsmayacak bir çerçeve içinde sınırlı bir etkinlik alanı olarak gören bir düşünce stili, bir fikir geleneği ve bir siyasi ideolojidir.

Türkiye’de muhafazakârlığın ilk örneği Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasıdır. Gariptir ki kurucuları Mustafa Kemal’in silah arkadaşlarıdır; Kazım Karabekir, Rauf Orbay, Refet Bele ve Ali Fuat Cebesoy gibi isimlerdir. Çok partili sisteme geçmenin ilk denemesi olarak da nitelendirmek doğru olacaktır. CHP’nin güçlü iktidarına karşı güçlü toplum demişlerdir, akılla dayalı toplum yerine vicdana dayalı toplumu savunmuşlardır. Dinin devlet kurumlarından olmayışını eleştirmeseler de toplumdaki ahlaki değer açısından Sivil İslam’ın gerekliliğinden bahsetmiştir. Kemalizm’in devletçi ve merkeziyetçi yanına karşılık adem-i merkeziyetçi ve devrim karşıtıdır. Değişimlerin ilim ve tedrici olmasını savunurlar. Muhafazakârlık, insanların yüzyıllardır biriktirdiği tecrübeye ve ilime inanmaktadır. Türkiye’de TCF parti programından dolayı İslamcılıkla beraber yorumlanmıştır. Partinin kapatılması ise dini propaganda yapması, Şeyh Said isyanını desteklemesi, rejim karşıtı olmakla suçlanmışlardır. Kurulmasından 5 ay sonra da kapatılmıştır.

Türkiye’deki muhafazakârlığı bir de İslamcılık ile karşılaştıralım. İslamcılık hedefleri ve argümanları açısından Kemalizm ile taban tabana zıttır. Muhafazakârlıktan ayrıldığı nokta ise yönetim şeklidir. İslamcılık devrimci ve radikaldir ayrıca toplumun dönüşmesini dindar hükümet ile olacağını savunur. Muhafazakârlık ise güçlü toplum yanlısıdır ve radikal değişimlere tamamen zıttır.

Muhafazakârlık ümmetin ihtilafında hayır arar. İslamcılığa göre ihtilaf zaaf getirir ve Müslümanları güçsüz kılar. Bu yüzden İslamcılık İslam birliğine çalışır. Muhafazakârlığın ise siyasi anlamda bir İslam birliği talebi yoktur.

Türk İslamcılığı Osmanlı’nın güçlü sultan modelini, şeriat (hukuk düzeni) ve siyasetini örnek alırken, Muhafazakârlık ise hoşgörüsünü, ilim geleneğini, adaletini ve millet sistemini ele alır.

İslamcılık ekonomi açısından Sosyalizme yakın iken Muhafazakârlık daha çok Liberalizme yakındır.

Türkiye’deki dindar kesim tarafından iktidara getirilen ve savunulan lidere bakıldığında Liberalist Milliyetçi ve Muhafazakârdırlar. Örnek verecek olursak Adnan Menderes Liberal milliyetçiliği savunurken Turgut Özal muhafazakârlık üzerinden siyasetini gerçekleştirmiştir.

Günümüzde kendisini İslamcı diye nitelendirenlerin aslında muhafazakâr olduklarını ortaya koymak istedim. Tabii ki, Türkiye’deki ideoloji karmaşası muhafazakârlık ve İslamcılıkla sınırlı değildir. Kemalizm’i savunan CHP’de eksen kayması net bir şekilde görülmektedir. Türkeş’in MHP’si ile de Bahçeli’nin MHP’sında büyük farklılıklar göze çarpmaktadır.

Allah’a emanet olun.

Fotoğraf : Aadore

Yanıtla